Շել Սիլվերսթին «Անձնվեր ծառը»
Շել Սիլվերսթինը XX դարի երկրորդ կեսի ամերիկացի հայտնի բանաստեղծ, մուլտիպլիկատոր, նկարիչ ձևավորող, երգիչ, երգահան և գրող է, որը առավելապես հայտնի է իր մանկական ստեղծագործություններով։ Բացի «Անձնվեր ծառը» ստեղծագործությունից հանրաճանաչ և սիրված են նաև նրա «Վերցրեք տասը», «Քեռի Շելբիի այբբենարանը», «Մեկ ու կես ընձուղտը», «Որտեղ է ավարտվում մայթը» և այլ գրքեր:
Շել Սիլվերսթինի գործերը թարգմանվել են մի քանի տասնյակ լեզուներով: Նրա ստեղծագործությունները առաջադրվել են Ոսկե Գլոբուս և Օսկար մրցանակների, իսկ երգերը և ալբոմները երկու անգամ Գրեմմի մրցանակ են ստացել:
Ընթերցանության համար առաջարկում ենք 20-րդ դարի նշանավոր ամերիկացի գրողի նշանավոր ստեղծագործություններից մեկը։ Սա խորհրդանշական և հուզիչ պատմություն է մի ծառի և մի տղայի ընկերության մասին։ Ամբողջ կյանքում ծառը անշահախնդիր կերպով տալիս է տղային այն ամենը, ինչ ունի՝ իր ստվերը, խնձորները, ճյուղերը և նույնիսկ բունը՝ օգնելու նրան երջանիկ լինել տարբեր տարիքային փուլերում։ Գիրքը բարձրացնում է ծնողական անսահման սիրո, բնության հանդեպ մարդու վերաբերմունքի և անձնվիրության հարցեր։ Ընթերցանությունը խորհուրդ ենք տալիս կազմակերպել Կանանց միջազգային օրվան կամ Գեղեցկության և մայրության օրվան ընդառաջ: Ծրագիրը կարելի է կազմակերպել նաև ուսումնական տարվա սկզբին կամ Սեպտեմբերի 21-ի առիթով:
Ցուցահանդեսի ձևավորում.
Շել Սիլվերսթինի դիմանկարը և նրա գրքերի առցանց ցուցադրություն։ Կարող եք համացանցից ներբեռնել և օգտագործել ծառի և տղայի պատմության գրողի կողմից արված ձևավորումները:
Շել Սիլվերսթինի «Անձնվեր ծառը» (անգլ. The Giving Tree) ստեղծագործությունը հայերեն է թարգմանվել և տպագրվել «Արևիկ» հրատարակչության կողմից 2017 թվականին, թարգմանիչ՝ Լիլիթ Բոյամյան: Գրքի ձևավորումները հարմար են երեխաների կողմից դրանք մատիտով գունավորելու և գրքի սեփական օրինակը անհատականացնելու համար:
Ինտերակտիվ ծառի ձևավորում. Պատի կամ հայտարարությունների տախտակի վրա ստեղծեք մեծ թղթե ծառ: Թող աշակերտները թղթից «տերևներ» կամ «խնձորներ» կտրեն և դրանք տեղադրեն ճյուղերի վրա: Աշակերտներին կարելի է խնդրել, որ նախքան ծառի վրա ամրացնելը նրանք տերևների վրա մեկ բառ գրեն՝ «նվիրող» կամ էլ «ձրիակեր»: Կարելի է նաև առաջարկել, որ յուրաքանչյուր մասնակից նախապես պատրաստված տերևների հեքիաթ-առակը բնորոշող և նրա բովանդակությունը բնորոշող մի բառ գրի և ամրացնի ծառին: Ընթերցանության ավարտին կարելի է հաշվել, թե մասնակիցներից քանիսն են իրենց «նվիրատու» համարում կամ քանիսն են կարծում, որ գիրքը մայրական սիրո, հայրենասիրության, անառակ զավակի կամ բնության պահպանության մասին է:
Երաժշտություն
Շել Սիլվերսթինի «Անձնվեր ծառը» ստեղծագործության քննարկման համար անհրաժեշտ է նուրբ, գործիքային ֆոնային երաժշտություն ընտրել, որը կհիշեցնի բնությունը, կարոտը և լուռ մտորումները: Խուսափեք քնարական երգերից, որոնք կարող են շեղել ուշադրությունը զրույցից և ընտրեք համապատասխան տրամադրություն ստեղծող հնչյուններ։ Միջոցառման երաժշտական ուղեկցության համար կարող եք օգտագործել ֆրանսիացի կոմպոզիտոր և դաշնակահար Էրիկ Սատիի (1866-1925) https://tinyurl.com/52zz6uzt կամ իտալացի կոմպոզիտոր և դաշնակահար Լյուդովիկո Այնաուդիի (1955) գրած երաժշտությունը՝ https://www.youtube.com/watch?v=DIvewN35QT4
Ներածական զրույց
Այսօր կարդալու ենք մի գիրք, որը անմնացորդ սիրո, անձնուրացության, եսասիրության և շրջակա միջավայրի պահպանության թեմաներին նվիրված ստեղծագործություն է: Պարզ կարդալու և մեկնաբանության համար գրված շատ քիչ գրքեր կան։ Այս պարզ պատմությունից կարելի է բազմաթիվ դասեր քաղել, որոնք հարմար են բոլոր տարիքային խմբերի համար։ Այն ընթերցողներին ներգրավում է քննադատական մտածողության մեջ, ստիպում խորհել բարեկամության բնույթի, երկու մարդկանց հարաբերությունների մեջ հավասարակշռության պահպանման մասին։ Պատմության հասցեատերերը տարրականից մինչև միջնակարգ դպրոցի մակարդակների աշակերտներն են:
Գիրքը բազմաթիվ քննադատների կողմից բազմազան մեկնաբանությունների տեղիք է տվել, որոնք կարելի է ամփոփել ըստ հետևյալ կատեգորիաների.
- Կրոնական մեկնաբանություններ
- Շրջակա միջավայրի մեկնաբանություններ
- Ընկերության մեկնաբանություններ
- Մայր-զավակ մեկնաբանություններ
- Հայրենիք-քաղաքացի մեկնաբանություններ
Մենք կկարդանք պատմությունը և կփորձենք վերլուծել ծառի և տղայի միջև ժամանակի ընթացքում փոփոխվող հարաբերությունները:, կփորձենք գտնել «անվերապահ սիրո» և «եսասիրության» սահմանը, հասկանալ, թե այս հուզիչ պատմությունը որքանով է առնչվում ծնողական սիրո, հայրենասիրության կամ շրջակա միջավայրի պահպանության թեմաներին:
Ընթերցանություն
Գիրքը կարդացողը նստում է մեր առաջարկած տարբերակով պատրաստված ծառի ձևավորման տակ կամ կողքին և սկսում է կարդալ պատմությունը։ Ընթացքում կարելի է էկրանի վրա անձայն միացրած ունենալ յութուբում ազատ գործածության ռեժիմով տեղադրված գրքի գրաֆիկական էկրանավորման բազմաթիվ տեսանյութերից մեկը։
Քննարկում
Շել Սիլվերսթինը պատմության ընթացքում հզոր կրկնվող արտահայտություններ է օգտագործում, ինչպիսիք են՝ «Արի՛, տղա՛» և «Եվ ծառը ուրախ էր»։ Օգնեք ձեր դասարանին նույնականացնել այս կրկնվող արտահայտությունները։ Հարցրեք նրանց, թե ի՞նչ են կարծում, ինչու է Շել Սիլվերսթինը որոշել կրկնել այս արտահայտությունները։ Ի՞նչ զգացմունքներ են փոխանցում արտահայտությունները։ Ինչպե՞ս և ինչո՞ւ են արտահայտությունները կարևոր պատմության համար։
Ծառը տղային տալիս է իր ողջ ունեցածը, ամեն ինչ իր ստվերում հանգստանալու հաճույքը, իր տերևները, պտուղները, ճյուղերը, իր բունը: Եվ դա շարունակվում է ծառի ու տղայի ողջ կյանքի ընթացքում:
Նվիրումի մասին
Ծառը շարունակում է ամեն ինչ տալ տղային, մինչև որ իրեն այլևս ոչինչ չի մնում։ Տղան, մյուս կողմից, ոչինչ չի տալիս ծառին։
- Կարծում եք՝ տղան եսասեր է՞։ Ինչո՞ւ կամ ինչո՞ւ ոչ։ Կա՞ արդյոք որևէ բնորոշում այն մարդու համար, որը շարունակում է տալ՝ առանց իր մասին մտածելու կամ ինչ-որ բան ակնկալելու։
- Ինչո՞ւ եք կարծում, որ ծառը չի ուրախանում տղային իր բունը տալուց հետո։
Նվիրատվության և նվերների մասին
Պատմության մեջ ծառը տղային շատ նվերներ է տալիս։
- Դուք երբևէ ինչ-որ բան նվիրե՞լ եք և հետո զղջացե՞լ եք, որ չպետք է տայիք, որ նա արժանի չէր։
- Ավելի հեշտ է ինչ-որ բան նվիրել, եթե ստացողը իսկապես գնահատում է նվերը։
- Երբ ինչ-որ մեկին ինչ-որ բան եք տալիս, արդյո՞ք ինչ-որ բան եք սպասում դրա դիմաց։
- Երբ ձեզ ինչ-որ բան են տալիս, արդյո՞ք զգում եք, որ պարտական եք այն մարդուն, ով ձեզ նվեր է տվել։
- Կտա՞ք ինչ-որ բան, որին իսկապես կարիք ունեք, ձեր սիրելի մեկին, եթե նա նույնպես իսկապես կարիք ունի դրան։
Սիրո բնույթը
Գրքի սկզբում մենք կարդում ենք, որ ծառը սիրում էր տղային։
- Ինչո՞ւ եք կարծում, որ ծառը սկզբում սիրում էր տղային։
- Ինչո՞ւ եք կարծում, որ տղան սիրում էր ծառին։
- Արդյոք երկու «սերերը» նույն տեսակի են։
- Արդյո՞ք մարդիկ պետք է պատճառ ունենան մեկին սիրելու համար։
- Դուք տարբեր կերպ եք վերաբերվում ձեր սիրելի մարդկանց, քան նրանց, ում չեք սիրում։
- Երբ դուք սիրում եք մեկին, ինչպե՞ս եք ցույց տալիս նրան, որ սիրում եք նրան։
- Դուք երբևէ բարկացե՞լ եք ձեզ սիրելի որևէ մեկի վրա, որովհետև նա որոշ ժամանակով հեռացել է, կամ որովհետև նա արել է ինչ-որ բան, որը ձեզ դուր չի եկել։
- Կարո՞ղ եք միաժամանակ բարկանալ մեկի վրա և սիրել նրան։
Երջանկության մասին
- Պատմության վերջում տղան երջանի՞կ է։
- Իսկ Ծառը երջանի՞կ է։
- Եթե դու ծառը լինեիր, երջանի՞կ կլինեիր։ Ինչո՞ւ։
- Երբևէ ինչ-որ բան արե՞լ ես միայն մեկին երջանկացնելու համար։
- Ուրիշներին երջանկացնելու համար բաներ անելը քեզ երջանկացնո՞ւմ է։
- Ուրիշներին պե՞տք է երջանիկ լինել։
- Քեզ ուրիշներին պե՞տք է պատճառ՝ երջանիկ լինելու համար, թե՞ կարող ես երջանիկ լինել առանց որևէ պատճառի։
- Կարո՞ղ ես միաժամանակ և՛ երջանիկ լինել, և՛ տխուր։
Օգտակար հուշումներ
Աշակերտներին /ուսանողներին հանձնարարեք ձևակերպել բնության կամ բարեկամության մասին իրենց սեփական ուղերձները։
Աշակերտներին հանձնարարեք, որ նրանք նկարեն ինքներն իրենց ծառի հետ և գրեն մի քանի նախադասություն /պարբերություն տղայի և ծառի մտերմության մասին։
Քննարկման մասնակիցներին հարցրեք, արդյոք նրանք որևէ նմանություն տեսնում են «Անձնվեր ծառը» առակի և ռուս գրող Ալեքսանդր Պուշկինի «Ոսկե ձկնիկը» հեքիաթի միջև:
Քննարկման մասնակիցներին կարելի է նաև հանձնարարել, որ նամակ գրեն ծառին և խորհուրդ տան, թե ինչպես վարվել տղայի հետ։
Դերախաղ. Փոքր խմբով թատերական էտյուդ բեմադրեք անկեղծ զգացմունքների և եսասիրության հետևանքների մասին։
Միջոցառման առթիվ կարող եք գրադարան հրավիրել Չարենցավանի քաղաքային գրադարանի աշխատակիցներին, որոնք իրենց տիկնիկային թատրոնի խաղացանկում ներկայացում ունեն «Անձնվեր ծառը» պատմվածքի մոտիվներով:
Կազմեց՝ Ներսես Հայրապետյան
